DWUTYGODNIK dzielnicy URSUS, miasta PIASTÓW, miasta PRUSZKÓW, gminy MICHAŁOWICE, miasta i gminy OŻARÓW MAZOWIECKI

Licznik gości

  • Gości na stronie: 0
  • Odsłon łącznie: 0
facebook

Wokół twórczości Stanisława Grochowiaka

30 listopada br. w Domu Kultury „Kolorowa” wybrzmiały wiersze jednego z najbardziej znanych polskich poetów XX wieku, Stanisława Grochowiaka. To właśnie jego twórczość była przedmiotem XVI Mazowieckiego Przeglądu Recytatorskiego Jednego Poety. Tego wieczoru laureaci przeglądu zaprezentowali wybrane przez siebie utwory, zachwycając zgromadzoną na sali publiczność swoimi recytatorskimi umiejętnościami. Zachwycała także sama poezja.

Trudna poezja

Wieczór rozpoczął się niezwykle klimatycznie. Publiczność gromadząca się w nastrojowo przyciemnionej sali już od pierwszych chwil mogła posłuchać wierszy Grochowiaka oraz nostalgicznej, wprowadzającej w liryczną atmosferę piosenki Piotra Szczepanika „Tęsknię za Tobą”. Organizatorzy imprezy zadbali także o aspekt edukacyjny spotkania, prezentując zebranym krótki wykład o poecie. A był to poeta absolutnie wyjątkowy, jak to wielokrotnie podkreślał tego wieczoru Antoni Baniukiewicz – przewodniczący jury tego przeglądu. Wraz z nim tegorocznym recytacjom przysłuchiwała się Justyna Ścibor z Ośrodka Kultury „Arsus”. Podczas przesłuchania (które miało miejsce 20 listopada br.) brali oni pod uwagę liczne kryteria takie jak interpretacja tekstu, dykcja, wrażenia artystyczno-sceniczne oraz dobór repertuaru. Całość przeglądu ocenili jako bardzo wysoki, szczególnie biorąc pod uwagę fakt, jak trudna i nietypowa jest poezja Grochowiaka.

Nowa jakość poetycka

Czym jego poezja różniła się od poezji poprzedniego pokolenia? Otóż to, co zaproponował Grochowiak to była nowa jakość poetycka.” – powiedział Antoni Baniukiewicz, wprowadzając zgromadzonych w krótką opowieść o czasach, w jakich tworzył poeta. „A przed Grochowiakiem panował socrealizm, czyli poezja ideologiczna i literacka szarzyzna. Poezja była wtedy niewolnicą ideologii. Jeśli zresztą w ogóle można ją nazwać poezją. Nawet wybitni poeci dawali się jakoś wtedy na to pisanie ideologiczne nabrać.”. Grochowiak wprowadził do poezji język codzienności, zwykły, potoczny. Słowa, które wydawałoby się, że do poezji nie przystoją, jak np. „mięso” czy „pogrzebacz”. Nawiasem mówiąc, wtedy ten potoczny język był czymś nowym, dzisiaj jesteśmy już do niego przyzwyczajeni. Niektórzy krytykowali go za tę „poetycką codzienność”. Np. Julian Przyboś, czołowy polski awangardzista, widział w wierszach Grochowiaka powtarzający się motyw upodobania brzydoty, który nazywał turpizmem.

Tak, jestem turpistą!”

Co ciekawe, Grochowiak wcale nie poczuł się dotknięty tym określeniem. Wręcz przeciwnie, bardzo mu się ono spodobało. Rozumiał je jednak jako „umiłowanie rzeczy zwyczajnych” i z taką definicją utożsamiał swoją twórczość. „Grochowiak widział świat w szczególny sposób – nie jako zjawisko piękne i mądre, ale jako miejsce, w którym ścierają się elementy dobra i zła. Złe moce, które są wokół nas, mają ogromny wpływ na człowieka. W taki sposób Grochowiak widział los człowieka i istotę świata.” – opowiadał przewodniczący jury. Dodał także, że wiersze Grochowiaka należą do nurtu poezji metafizycznej. „Poezja ta szuka czegoś więcej poza zewnętrzną otoczką świata. Intelektualnie jest to poezja najtrudniejsza, poetycko najbardziej złożona. Poezja Grochowiaka nie idzie linearnie, jest pełna ogromu skojarzeń i obrazów poetyckich.” – podkreślił. Konkludując ten wstęp o poezji Grochowiaka warto więc mieć świadomość, jak jest ona trudna, nietypowa i jak na tamte czasy absolutnie nowatorska. Uczestnicy tegorocznego przeglądu mieli naprawdę niełatwe zadanie zarówno interpretacyjne, jak i recytatorskie. Jak sobie z nim poradzili?

Przekora i ironia

Siłą naszych młodych laureatów jest nutka przekory i ironii obecna w ich interpretacjach. Nie miałem szansy tego wcześniej powiedzieć, a jest to ważne i należy to docenić. Tej nutki przekory często nawet krytycy literaccy nie zauważali u Grochowiaka.” – powiedział Antoni Baniukiewicz, zapowiadając kolejny punkt programu, czyli przyznanie nagród i recytacje laureatów. Nagrody wręczały Katarzyna Świtalska – Naczelnik Wydziału Kultury dzielnicy Ursus m.st. Warszawy oraz Elżbieta Zdanowska-Cozac – kierownik Domu Kultury „Kolorowa”. Był to czas na poznanie laureatów, docenienie ich brawami i obowiązkowym błyskiem fleszów. Imprezę poprowadziła Anna Zgutka, a na część wręczania nagród dołączył do niej Janusz Łukaszewicz, pomysłodawca tego recytatorskiego przedsięwzięcia.

Występy laureatów

Nagrody zostały przyznane w dwóch kategoriach wiekowych: pierwsza obejmująca uczniów w wieku 14–16 lat i druga – od 17 lat. Pełną listę nagrodzonych uczestników zamieściliśmy w ramce poniżej. Niektóre nagrody zostały rozdane po raz pierwszy, np. nagroda dla prowadzącego zespół recytatorski przyznana Alinie Pastuszce. Następnie laureaci wykonali po dwa utwory z trzech prezentowanych przez siebie w eliminacjach. Publiczność mogła usłyszeć takie wiersze jak. „Święty Szymon Słupnik”, „Portretowanie umarłej”, „Ballada rycerska”, „Ikar” i wiele, wiele innych – zarówno tych sztandarowych, najbardziej reprezentatywnych dla twórczości Grochowiaka, jak i tych nieco mniej rozpowszechnionych.

Wycinek świata

Laureaci zachwycili swoimi umiejętnościami recytatorskimi, śmiałością i wdziękiem, mocnym i doskonale modulowanym głosem, a także elementami aktorskimi. W ich interpretacjach można było usłyszeć żartobliwość, zabawę słowem, docenienie sarkazmu poety, czyli te wszystkie elementy, które wymienił wcześniej przewodniczący jury. Występ każdego laureata przypominał małą scenkę aktorską, przedstawiającą bardzo konkretny i ciekawie skonstruowany wycinek świata, który poruszał, skłaniał do refleksji i wzbudzał emocje. W tegorocznym przeglądzie pod patronatem Bogdana Olesińskiego, burmistrza dzielnicy Ursus, przyznane nagrody były jak najbardziej zasłużone. Wieczór zakończył się uroczystym podziękowaniem za uczestnictwo, gratulacjami dla wszystkich wyróżnionych i nagrodzonych osób oraz zachętą do brania udziału w kolejnych edycjach. O wielu tegorocznych laureatach na pewno jeszcze nieraz usłyszymy.


STANISŁAW GROCHOWIAK (1934–1976) – polski poeta, dramatopisarz i publicysta. Należał do tzw. pokolenia „Współczesności”, debiutował w 1951 roku wierszami „Ave Maryja” i „Notuję deszcz”, publikując je w piśmie „W oczach młodych”. Pierwszy kompletny tom, „Balladę rycerską”, wydał w roku 1956 i był to jeden z najciekawszych debiutów po zakończeniu stalinizmu, został dobrze przyjęty przez krytykę. Nieco wcześniej w tym samym 1956 roku wydał swoją pierwszą powieść, „Plebanię z magnoliami”.

Z jego poezją wiążą się określenia takie jak język codzienności, poezja metafizyczna, czy turpizm, rozumiany jako upodobanie do przedstawiania brzydoty. Poeta zmarł z powodu powikłań związanych z alkoholizmem, z którym miał problemy. Przez to przez pewien czas po śmierci jego twórczość została zapomniana.

Nagrody

W kategorii wiekowej I (14–16 lat)

I nagroda – MARTYNA ORDAK

II nagroda – KARMELA FANTOLI

III nagroda – WIKTORIA GUZEK

W kategorii wiekowej II (od 17 lat)

I nagroda – MARTYNA MACIEJEWSKA

II nagroda – HANNA WĄSOWSKA

III nagroda – NATALIA MAZUR

Nagroda Specjalna Burmistrza Dzielnicy Ursus M. St. Warszawy –  GUSTAW KLYSZCZ

Nagroda dla prowadzącej zespół recytatorski – ALINA PASTUSZKA

Tekst i zdjęcia Marlena Hess

MS 22/2018, 20 grudnia 2018