DWUTYGODNIK dzielnicy URSUS, miasta PIASTÓW, miasta PRUSZKÓW, gminy MICHAŁOWICE, miasta i gminy OŻARÓW MAZOWIECKI

Licznik gości

  • Gości na stronie: 0
  • Odsłon łącznie: 0
facebook

Nie zapomnimy

Wspomnienie ofiar obozu przejściowego Durchgangslager 121, utworzonego przez Niemców na terenie Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Pruszkowie dotyczy zarówno Warszawy, Pruszkowa, jak i pozostałych miejscowości, w których znajdowały się jego filie – w Ursusie (teren Państwowych Zakładów Inżynierii), Piastowie (teren fabryki gumowej „Tudor i Piastów”), Ożarowie Mazowieckim (teren fabryki kabli i huty szkła), Włochach (teren fabryki „Era”), Skierniewicach (Dulag 142) i Grodzisku Mazowieckim. Przez obóz – od 7 sierpnia 1944 r. do początków stycznia 1945 r. (w trakcie i po kapitulacji Powstania Warszawskiego) – przeszło około 600 tysięcy mieszkańców stolicy, a tysiące okolicznych mieszkańców z narażeniem życia angażowało się w pomoc dla nich.

W sobotę 28 września, jak co roku, na terenie dawnego obozu przejściowego w Pruszkowie, pod pomnikiem „Tędy Przeszła Warszawa” przy hali nr 5 byłych Zakładów Naprawczych odbyły się obchody Dnia Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc. W układ elementów pomnika architekt Oskar Hansen wkomponował wykonaną z granitu rampę kolejową, fragment autentycznych torów kolejowych i pamiętającą tamten czas czarną brzozę.

W tym roku, w 75. rocznicę strasznego exodusu blisko sześciuset tysięcy mieszkańców stolicy, uroczystości zgromadziły ponad tysiąc osób. Byli to przede wszystkim byli więźniowie obozu w Pruszkowie i kilku jego filii oraz osoby z Pruszkowa i okolic, które wówczas pomagały im przeżyć, dożywiały, leczyły, licznym pomogli w ucieczce. Było wielu kombatantów Armii Krajowej, mieszkańców, uczniów szkół powiatu pruszkowskiego. Tę gehennę uczciły też najwyższe władze państwowe, samorządowe i kościelne.

Msza polowa

Mszę świętą polową w intencji zmarłych i pomordowanych odprawił Metropolita Warszawski kardynał Kazimierz Nycz w asyście ks. prałata Mariana Mikołajczaka, proboszcza Parafii Świętego Kazimierza, dziekana dekanatu pruszkowskiego i ks. kanonika Bogdana  Przegalińskiego, proboszcza parafii Niepokalanego Poczęcia NMP.

Listy i przemówienia

Zofia Romaszewska – Minister w Kancelarii Prezydenta – była więźniarka Dulagu – odczytała skierowany do uczestników uroczystości list Prezydenta RP Andrzeja Dudy, który objął tegoroczne obchody Patronatem Honorowym. Prezydent napisał między innymi: – To był ostatni akt zagłady Warszawy. (...) Chcę wraz z Państwem złożyć największy pokłon rodakom, którym przypadł w udziale okrutny los wygnańców, a także wyrazy szacunku i wdzięczności wszystkim niosącym im pomoc. Również premier Mateusz Morawiecki, którego list odczytał Wojewoda Mazowiecki Zdzisław Sipiera, podkreślił: – ... jak wielką, niewyobrażalną ofiarę poniosła w tamtym czasie ludność cywilna. Dodał, że: – Obóz w Pruszkowie jest symbolem tamtego cierpienia. Setki tysięcy osób od sierpnia do grudnia 1944 roku czekały w obozie na wyrok okupanta. Doświadczyli największego upokorzenia, a wielu zostało tam na zawsze.

Minister Obrony Narodowej Mariusz Błaszczak mówił o pomocy bliźniemu, wynikającej z naszej wiary i przypomniał, że okoliczni mieszkańcy wspierali zwiezionych do obozu warszawiaków, dawali schronienie, jedzenie, opatrywali rany. Zaznaczył, że Powstanie Warszawskie było potrzebne i dodał: – Trudno odróżnić żołnierzy od osób cywilnych. Wszyscy stanęli z bronią w ręku do walki. Wszyscy dążyli do tego, żeby Warszawa i Polska były wolne. Ta ofiarność i zaangażowanie stanowią fundament naszej tożsamości narodowej, który dziś jest także fundamentem morale żołnierzy Wojska Polskiego.

List od Marszałka Województwa Mazowieckiego Adama Struzika delegacja Urzędu Marszałkowskiego przekazała Staroście Pruszkowskiemu Krzysztofowi Rymuzie.

Przemawiali Starosta Powiatu Pruszkowskiego Krzysztof Rymuza i Prezydent Miasta Pruszkowa Paweł Makuch. Prezydent podziękował – wszystkim, którzy tu są dzisiaj, że pamiętają. – Tędy przeszła Warszawa, ale stąd, z Pruszkowa, wyszła Polska, wyszła Europa i wyszedł świat. Pamiętajmy, przekazujmy historię naszym dzieciom. To jest coś, dzięki czemu jesteśmy tu teraz, istniejemy i dzięki czemu Polska będzie istniała w przyszłości – zakończył.

Następnie por. Michał Baranek odczytał Apel Pamięci, kompania reprezentacyjna oddała salwę honorową, a liczne delegacje złożyły kwiaty pod pomnikiem.

Oprawę muzyczną uroczystościom zapewniły: orkiestra Dęta Pruszkowianka oraz Orkiestra Wojskowa z Dęblina.

Organizatorzy

Głównym organizatorem obchodów było Muzeum Dulag 121. W tym roku po raz pierwszy współorganizatorami uroczystości był zarówno Powiat Pruszkowski jak i Miasto Pruszków. W poprzednich latach Prezydent Pruszkowa organizował niezależne obchody (!).

Wielkie uznanie – za tytaniczną pracę, włożoną w organizację corocznych obchodów i za wspaniałe prowadzenie od 2010 r. Muzeum Dulag 121 przy ul. 3 Maja w Pruszkowie, które stało się niezwykłą placówką edukacyjną – należy się Pani Małgorzacie Bojanowskiej – Dyrektor Muzeum.

Partnerami organizatorów byli: Instytut Pamięci Narodowej, Fundacja Sztafeta, Strzelcy Rzeczypospolitej Polskiej i Harcerze z Hufca ZHP Pruszków.

Kto był, kogo zabrakło

Nie zmieniła się (od lat) postawa warszawskiego ratusza – delegacji nie było, z wieńcem przybyli funkcjonariusze Straży Miejskiej. A przecież w 1944 roku prawie wszyscy mieszkańcy Warszawy przeszli przez pruszkowski obóz i jego filie. Nie zawiedli jedynie Burmistrz dzielnicy Ursus Bogdan Olesiński i zastępca Burmistrza dzielnicy Bemowo Maciej Lasek, którzy wieńcami kwiatów oddali hołd ofiarom exodusu. Oprócz wymienionych, hołd i kwiaty złożyli: delegacja Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej (Prezes Leszek Żukowski nie mógł przybyć z uwagi na stan zdrowia), Zdzisław Zaborski, Prezes Ś.Z.Ż.A.K. w Pruszkowie, Irena Horban, Prezes Pruszkowskiego Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego, Wojciech Łukasik, Wiceprezes Stowarzyszenia Dzieci Powstania Warszawskiego 1944, Burmistrz Piastowa Grzegorz Szuplewski z delegacją, Wójt Gminy Raszyn Andrzej Zaręba, delegacje szkół, harcerzy, Policji, Straży Miejskiej, placówek kulturalnych, stowarzyszeń, organizacji społecznych i politycznych.

Dowódca garnizonu Warszawskiego, gen. Robert Głąb przybył w towarzystwie Kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego, która pełniła rolę asysty honorowej.


Klimatyczny koncert

Obchody zwieńczył wzruszający koncert „Dziesięć kroków – Memoriał Warszawski 1944” przygotowany specjalnie na 75. rocznicę Powstania Warszawskiego, upamiętniający losy cywilnej ludności powstańczej Warszawy. Utwory, których teksty w przejmujący sposób zostały zaprezentowane przez artystów, inspirowane oraz przeplatane były wspomnieniami Świadków Historii. Scenariusz i teksty piosenek przygotowała Anna Żochowska, autorem muzyki i aranżacji był Dariusz Budkiewicz, wystąpili: Ewa Dałkowska, Marek Piekarczyk, Barbara Lubos, Dariusz Kowalski, Weronika Kowalska, Małgorzata Walęda, Małgorzata Hutek. Oprawę muzyczną zapewnili: Dariusz Budkiewicz, Grzegorz Imielski, Stefan Machel, Paweł Pawłowski, Karol Pyka.

Tekst i zdjęcia Jacek Sulewski

MS 18/2019, 10 października 2019: dulag121.pl